حاج عليخان اعتماد السلطنة (حاجب الدوله)
83
سفرنامه حاج عليخان اعتماد السلطنه (فارسى)
است ، و روز عاشورا تمام اهالى مسلمين « حلب » در آنجا جمع شده ، عزادارى مىكنند . ] و همچنان باز در نيم فرسخى « حلب » يك مقبره هست ، قريب به مكان سر مطهر ، مقبرهء « محسن » پسر « جناب اسد اللَّه الغالب عليه السلام » در آنجا است . نمىدانم همان « محسن » سقطى است يا « محسن » نام ديگر است . هنوز تحقيق نشده است ، « يوشع بن نون » نتيجه « حضرت يوسف - على نبينا و عليه السلام - » توضيح « معرّة النعمان » اكنون تابع « حلب » [ است ] و نائب الحكومه درجهء سوم [ آن را ] اداره مىنمايد . مسقط الرأس « ابوالعلاء المعرّى » ، و جماعتى از فضلا است ، آب و هواى اين قصبچه معروف است . خان شيخون « خان شيخان » غلط است بايد « خان شيخون » نوشت پنج فرسخ است ، دهى است قريب صد خانوار رعيتِ گدا دارد ، آبش منحصر است به آب چاه ، كفايت دو هزار مال و آدم را مىكند ولى به صعوبت ، زمين بدى دارد . شهر حُما « 1 » منزل بيست و نهم شهر « حُما » ، هشت فرسخ است ، شهرى بسيار قشنگ ، پرآب ، در ميان درّه واقع شده است ؛ و چرخها براى آب بالا بردن از رودخانه معروف به « عاصى صو » تدبير كردهاند ، به طور خاص آب بالا مىرساند ، كه به خانههايى كه در بلندى اتفاق افتاده است ، آب را مىرساند . خالى از تماشا نيست وضع چرخ آبها . حمامهاى بسيار منقّح دارد كه در « حلب » نيست ، چه حجارىها كردهاند ، چشم مىخواهد كه تماشا كند ، پارچهء احرام را هم در شهر « حُما » مىبافند ، اكثر حاج ، پارچه احرام خود را از « حما » همراه برمىدارند و از آن جا مىخرند .
--> ( 1 ) - در نقشه حماه آمده است .